Waarom burgerschap?
Tijdens de verkiezingen van afgelopen jaren is gebleken dat de interesse en betrokkenheid van jongeren in de politiek en maatschappelijke vraagstukken te wensen over laat. Vooral mbo-studenten gaan minder vaak stemmen bij verkiezingen dan studenten aan het hbo of de universiteit (2). Dit is zorgelijk want onze studenten zijn de toekomst!
Burgerschap en All You Can Learn
Een van de grootste verklaringen voor de mindere interesse in de politiek en de lage opkomst bij verkiezingen van de mbo-studenten is het vertrouwen in hun eigen kennis over de politiek. Daarbij komt kijken dat deze groep studenten zich minder serieus genomen voelt door de politiek (2). Het is dus van belang dat we de mbo-studenten vertrouwen geven in hun eigen kennis en vaardigheden om politiek geïnteresseerd en betrokken te worden.
P.S. Zie hier het verschil in kennis en vaardigheden tussen vwo en vmbo leerlingen. Met dit verminderde kennisniveau stromen de vmbo-leerlingen het mbo in. Aan ons de taak om dat te boosten. 🚀
Echter, niet alleen kennis van de politiek valt onder burgerschap. Ook kennis over bijvoorbeeld vrijheid en gelijkheid, botsende belangen in de samenleving, maatschappelijke vraagstukken en leren hoe je nepnieuws van echt nieuws kan onderscheiden, vallen onder burgerschap (5).
Het doel van All You Can Learn en ons leerprogramma Burgerschap Flex is dan ook om mbo’s en daarmee de mbo-studenten van passend, actueel, adaptief, authentiek en inspirerend burgerschapsonderwijs te voorzien.
Recent onderzoek burgerschap in het mbo
Mbo-studenten hebben minder kennis en vaardigheden dan hbo en universitaire studenten over:
- de democratische waarden;
- hoe de rechtsstaat werkt;
- het voeren van discussies (3).
Hierin speelt kansengelijkheid ook een belangrijke rol. Studenten met minder hoogopgeleide ouders of een migratieachtergrond hebben vaak mindere burgerschapskennis en -vaardigheden dan studenten met hoogopgeleide ouders (4). Om ervoor te zorgen dat elke student in Nederland de benodigde kennis en vaardigheden heeft, ongeacht je afkomst, is burgerschapsonderwijs verplicht.
Burgerschapsmethodes vs de wetenschap
Het examineren van burgerschap brengt uitdagingen met zich mee voor het mbo. Er zijn allerlei nieuwe doelen die moeten worden behaald en dat gaat meer tijd kosten. Uit onderzoek blijkt dat veel van de bestaande burgerschapsmethodes niet aansluiten bij de doelen die behaald moeten worden (6). Veel methodes zijn:
- verouderd;
- van ondermaatse kwaliteit;
- niet passend bij de belevingswereld van de student (6).
Juist de koppeling naar de belevingswereld van de student vinden wij bij het burgerschapsonderwijs binnen All You Can Learn belangrijk. De politiek en de rechtsstaat zijn thema’s die voor studenten misschien voelen als een ‘ver van mijn bed show’, maar niks is minder waar! Juist studenten hebben hier op dagelijkse basis mee te maken, kijk maar naar het voorbeeld van Selin.
Deze manier van kijken naar leren en beoordelen sluit aan bij ontwikkelingen zoals lerend kwalificeren, waarbij ontwikkeling en betekenisgeving centraal staan, in plaats van losse toetsmomenten. Lees hoe dit in de praktijk vorm krijgt in het mbo in het artikel ‘van visie naar dagelijkse onderwijspraktijk voor lerend kwalificeren.’
Conclusie
Studenten hebben vaker met maatschappelijke vraagstukken en de rechtsstaat te maken dan ze zelf denken. Wij van All You Can Learn geloven dat burgerschapsonderwijs niet alleen moet gaan over formele, droge politiek en stelsels, maar vooral over: wie ben ik, wat vind ik belangrijk en wat is mijn invloed? Dit zorgt ervoor dat de studenten écht nieuwe kennis en vaardigheden opdoen die ze kunnen toepassen in het dagelijkse leven.
Meer weten of ervaringen delen?
Samen met ons team werken wij hard aan het onderwijs van de toekomst. Maar dat kunnen we niet zonder jouw ervaring en ideeën. Zie je kansen om het programma beter te maken? Of heb je vragen over hoe ons burgerschapsonderwijs er precies uitziet? Laat het weten, zo groeien we samen verder.
Bronnen
(1). Crone, E. (2023). Jongeren tonen meer interesse in specifieke politieke onderwerpen dan in Nederlandse politiek als geheel. Erasmus University Rotterdam.
(2). Nieuwelink et al. (2023). Het stimuleren van de opkomst van jongeren bij verkiezingen: evidence informed lessenseries. Maatschappij & Politiek, 41(8).
(3). Daas et al. (2025). Burgerschapscompetenties van jongeren: Een vergelijkend perspectief. Beleid en Maatschappij, 52(2), 123-143. https://doi.org/10.5553/BenM/138900692025052002004
(4). Daas et al. (2023). Burgerschap in beeld: Burgerschapscompetenties en burgerschapsonderwijs in vergelijkend perspectief. Amsterdam University Press.
(5) Rijksoverheid. (2024). Examen burgerschapsonderwijs verplicht voor mbo-studenten in 2026.
(6) Nieuwelink et al. (2025). Wat leren leerlingen en studenten over democratie? Een analyse van lesmethoden maatschappijleer en mbo-burgerschap. Tijdschrift OnderwijsPraktijk Studies.